Onderzoek naar Chinese en westerse gemeen­telijke sites: het blootleggen van overeen­komsten en omarmen van beide culturen

Het internet overstijgt nationale grenzen. Toch zijn er duidelijke culturele verschillen die invloed hebben op de manier waarop verschillende landen hun gemeentelijke websites ontwerpen. Yaxing Li deed onderzoek naar Chinese en westerse gemeentelijke sites om deze verschillen beter te begrijpen en universele ontwerpprincipes te vinden. Voor dit onderzoek behaalde hij in 2026 succesvol zijn doctoraat aan de Universiteit Twente.

De Chinese onderzoeker Yaxing is geen onbekende binnen onze internationale community. Hij is al enkele jaren een actief lid en presenteerde tijdens de User Needs First International Conference in 2025. De recent gepromoveerde wetenschapper volgde studies in gebruikerservaring (UX), communicatie en cultuur. Zijn passie is: het leven van burgers en ondernemers gemakkelijker maken.

Zijn eerste stap was zijn promotieonderzoek naar hoe culturele verschillen het ontwerp van gemeentelijke websites beïnvloeden. Hij vergeleek specifieke westerse landen met China. In zijn proefschrift onderzocht Yaxing 3 onderzoeksvragen:

1. In welke mate en op welke manier verschillen Chinese en westerse gemeentelijke websites qua visueel ontwerp, navigatie en inhoud?
2. Naar welke informatie zoeken Chinese en westerse burgers op gemeentelijke websites?  
3. In welke mate beïnvloeden cultureel-specifieke visuele kenmerken en navigatie de bruikbaarheid en gebruikerservaring van websites voor Chinese en westerse burgers?

In dit artikel delen we enkele belangrijke bevindingen. We raden sterk aan het volledige proefschrift van Yaxing te lezen voor een compleet beeld van zijn werk.

Definities

Voordat we ingaan op enkele van Yaxings bevindingen, is het belangrijk uit te leggen wat we in deze context verstaan onder westerse landen en China. Voor zijn onderzoek hanteert Yaxing een definitie die vergelijkbaar is met die van Samuel Huntington. Die schreef het proefschrift The Clash of Civilizations. In dit boek geeft Huntington een uitgebreide omschrijving van zowel de westerse als de Chinese beschaving.

Volgens Huntington omvat de zogenoemde westerse wereld onder meer de Verenigde Staten, Canada, Australië en een groot deel van Europa. Yaxing gebruikte deze visie als uitgangspunt. Omdat de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Australië veel op elkaar lijken – bijvoorbeeld qua bestuurstructuur en taal – vergeleek hij China vooral met deze 3 landen. China vertegenwoordigt in Huntingtons model de zogeheten Sinosfeer.

Yaxing erkent dat er ook binnen Europa aanzienlijke verschillen bestaan die invloed hebben op het ontwerp van gemeentelijke websites. Hoewel er veel overeenkomsten zijn binnen de zogenoemde westerse wereld, beschouwt hij die niet als de ultieme maatstaf voor vergelijkingen. “Ik erken de nuances tussen alle landen die tot de westerse wereld worden gerekend. Op dezelfde manier kun je stellen dat regionale verschillen binnen een enorm land als China ook moeten worden meegenomen. Maar hoewel er verschillen zijn binnen de westerse wereld, zijn deze landen vaak vergelijkbaar, zeker in vergelijking met China, waarmee de verschillen soms enorm zijn.”

Verschillen in visueel ontwerp, navigatie en inhoudsvoorkeuren

Visueel ontwerp

Veel culturele verschillen zijn direct zichtbaar in de uitstraling van gemeentelijke websites. Over het algemeen zijn Chinese gemeentelijke websites visueel complexer (drukker, dynamischer en minder strak georganiseerd) en kleurrijker (meer heldere en meer zuivere kleuren) dan hun westerse tegenhangers. Yaxing geeft een voorbeeld: “Chinese websites zijn vaak rood, vanwege onze nationale vlag en politieke associaties.”

Dat betekent echter niet dat gebruikers deze keuze ook waarderen. “Ik ontdekte dat Chinese gebruikers het intensieve gebruik van rood op gemeentelijke websites niet per se prettig vinden. Bovendien heeft de overheid nooit onderzocht welk visueel ontwerp gebruikers eigenlijk fijner vinden.”

In de westerse wereld wordt de kleur wit vaker gebruikt, mede vanwege het gebruik van meer witruimte. Het grootste verschil zit echter niet zozeer in de kleurkeuze, maar in het besluitvormingsproces achter het ontwerp. “In China bestaan er nauwelijks beroepen op het gebied van UX-onderzoek, gebruikerstesten of burgerparticipatie, terwijl er in westerse landen juist veel van zulke functies zijn.” Opmerkelijk genoeg bleek uit Yaxings onderzoek dat Chinese gebruikers de westerse visuele ontwerpen vaak aantrekkelijk vinden.

Navigatie

Toch kan de westerse wereld ook veel leren van Chinese websites. Hoewel westerse visuele ontwerpen vaak de voorkeur krijgen, doen Chinese websites volgens Yaxing veel dingen goed op het gebied van navigatie. “Westerse websites streven vaak naar minimalisme. Ze beperken het aantal menu-opties aan de oppervlakte steeds verder, met als doel ‘efficiënte’ websites te creëren.” Dit past bij een blog van Victor Zuydweg over de neiging van westerse landen om de overheid als een bedrijf te runnen, in plaats van de focus te leggen op publieke waarden.

Op de Chinese websites staan juist meer menu-opties, en dat werkt volgens het onderzoek van Yaxing vaak beter dan over het algemeen wordt gedacht. “De minimalistische aanpak in de westerse wereld veroorzaakt juist verwarring. Gebruikers moeten meer klikken om te vinden wat ze zoeken en weten vaak niet hoe ze ergens moeten komen. Wanneer een menu te eenvoudig is, raken gebruikers de weg kwijt. Extreem minimalisme schaadt de bruikbaarheid.” Volgens hem kan een drukke website prima functioneren zolang deze goed georganiseerd is. “Een website mag druk zijn, zolang er balans is in het ontwerp. Simpeler betekent niet automatisch beter.” Daar komt nog bij dat decentralisatie van overheden in sommige westerse landen leidt tot uitgebreide doorverwijzingen tussen duizenden verschillende overheidswebsites, wat gebruikers verder kan verwarren. Dit is in China niet zo.

In zijn onderzoek zag Yaxing dat zowel Chinese als westerse gebruikers een combinatie van westerse visuele vormgeving en Chinese navigatiestructuren als de ideale oplossing zien.

Voorkeuren voor inhoud

Ook de informatie waar gebruikers naar zoeken op gemeentelijke websites verschilt. In westerse culturen zoeken gebruikers vooral naar diensten. Chinese burgers zoeken naar meer informatie. “Betrokkenheid en transparantie zijn ook belangrijk. Ze willen bijvoorbeeld via websites hun mening geven over beleid en besluiten. Dat verschilt doorgaans van de westerse wereld.”

Deze verschillen hangen onder meer samen met politieke systemen. “In westerse samenlevingen uiten mensen hun mening via verkiezingen of discussies over politici op sociale media. Chinese burgers geven hun mening over beleid via gemeentelijke websites. Je kunt via de website contact opnemen met een burgemeester en de overheid kan daarop reageren.” Ook het sociale medialandschap verschilt sterk tussen China en het Westen.

Volgens Yaxing ligt de ideale aanpak ergens in het midden. “Het probleem met het westerse sociale medialandschap is dat het veel meningen aantrekt van mensen die niet altijd goed geïnformeerd zijn. Daardoor ontstaan discussies op basis van onjuiste aannames en mogelijk desinformatie. Tegelijkertijd is het andere uiterste ook niet ideaal, waarin er helemaal geen ruimte voor discussie is.” Daarom vindt hij het essentieel dat overheden transparant zijn en burgers actief betrekken bij besluitvorming, vooral op lokaal niveau. Initiatieven zoals Talk London noemt hij goede voorbeelden van een middenweg tussen beide benaderingen. Op dit platform worden inwoners betrokken bij het maken van beleid.

Vertrouwen in de overheid

Discussies over beleid kunnen snel verharden wanneer het vertrouwen in de overheid laag is. In verschillende westerse landen is dat vertrouwen momenteel laag, wat de verspreiding van desinformatie en scepsis kan versterken. In China ligt het vertrouwen in de overheid aanzienlijk hoger. “Daardoor hebben Chinese burgers bijvoorbeeld minder moeite met het delen van gegevens of uitgebreide discussies over privacy. De overheid mag hun gegevens gebruiken om de samenleving te optimaliseren. Soms heb je gegevens nodig om goed te kunnen besturen.” Voor Yaxing draait dit uiteindelijk om de fundamentele vraag waar overheden hun prioriteiten leggen: efficiëntie en productiviteit zoals een bedrijf, of het welzijn van de samenleving en haar burgers.

Lessen uit internationaal vergelijkend onderzoek

Voor Yaxing, die zowel in China als in Nederland heeft gewoond en onderzoek heeft gedaan, is de persoonlijke les: “Leven en onderzoek doen in 2 culturen kan soms voelen alsof je tussen 2 eilanden zwemt. Maar van elkaar leren helpt om de unieke schoonheid van beide kanten zichtbaar te maken.” Hij benadrukt het belang van een intercultureel perspectief: “Zie andere landen niet als compleet anders. Kijk juist naar de overeenkomsten. We moeten meer openstaan voor elkaar.” Specifiek voor gemeentelijke websites stelt hij dat gedeelde principes voor gebruiksvriendelijkheid wereldwijd kunnen bijdragen aan betere digitale dienstverlening. “Mensen zijn flexibeler dan we vaak denken. Uniforme ontwerprichtlijnen vormen een uitstekend uitgangspunt. Maar leer hoe je die lokaal toepast door gebruikers actief te betrekken. Hun behoeften komen voort uit hun specifieke en persoonlijke situaties. Voldoe aan die behoeften, vooral wat betreft inhoud, en gebruikers zullen tevreden zijn.”